Kacper Grobosz
PRAPOCZĄTKI
Wśród tyskich świątyń najbardziej wyróżnia się kościół pw. św. Franciszka i św. Klary, czyli budowla, która od lat stanowi ważny punkt na duchowej mapie miasta. Jej patroni – św. Franciszek i św. Klara z Asyżu – symbolizują prostotę, czystą miłość duchową, pokój i bliskość drugiego człowieka, pokorę oraz głębokie umiłowanie stworzenia. Kościół przyciąga uwagę nie tylko wiernych, ale również miłośników architektury i historii lokalnej, stając się miejscem, gdzie codzienność mieszkańców splata się z tradycją i duchowością. Klasztor należy do jednej z pięciu prowincji franciszkańskich w Polsce, dlatego też ważne decyzje zapadają w Kurii Prowincjonalnej.
Początki parafii sięgają początku lat dziewięćdziesiątych. W grudniu 1991 roku arcybiskup Damian Zimoń wyraził zgodę na utworzenie w Tychach placówki zakonnej, ale z podjęciem duszpasterstwa parafialnego. Pierwsza kaplica mieściła się w zaadaptowanym „Domu Harcerza” przy ulicy Paprocańskiej 90, należącego do parafii św. Marii Magdaleny. Pismo metropolity zalecające zorganizowanie parafii i utworzenie punktu sakralnego pochodzi z sierpnia 1995. Od Pasterki tego samego roku w tymczasowej kaplicy zaczęto regularnie odprawiać Msze Święte. 23 kwietnia 1996 roku ksiądz arcybiskup Damian Zimoń poświęcił tymczasową kaplicę i klasztor. Dekret ustanawiający parafię św. Franciszka i św. Klary z tymczasową kaplicą datowany jest na dzień 16 kwietnia 1996 roku, a kanoniczne erygowanie domu zakonnego przez prowincjała nastąpiło 10 grudnia 1998 roku.
Szybko jednak okazało się, że rosnąca wspólnota potrzebuje większej świątyni. W maju 1999 roku, za zgodą metropolity, parafia otrzymała działkę u rozwidleniu ulic Paprocańskiej i Przemysłowej, gdzie rozpoczęto budowę nowego kościoła. Zaraz po tym, podczas wizyty papieża Jana Pawła II w Gliwicach w czerwcu 1999 roku, został poświęcony kamień węgielny pod nowy kościół. Na początku października 1999 roku ksiądz biskup Stefan Cichy poświęcił plac budowy. W grudniu tego samego roku, na placu budowy, zorganizowano żywą szopkę, której pomysłodawcą był architekt klasztoru – Stanisław Niemczyk. Po dziś dzień, co roku, na przełomie grudnia i stycznia organizowana jest szopka bożonarodzeniowa z żywymi zwierzętami. Atrakcją spotkań jest wspólne kolędowanie oraz ognisko.
Autorem projektu był, wcześniej już wspomniany, wybitny śląski architekt Stanisław Niemczyk, znany z tworzenia oryginalnych obiektów sakralnych. Architekt oparł projekt na pionowej, monumentalnej kompozycji – zaplanował dwukondygnacyjny kościół, strzeliste wieże oraz wielopoziomowy budynek klasztorny. W koncepcji świątyni uwzględnił symbole istotne dla duchowości franciszkańskiej, takie jak kaplica Porcjunkuli, grób św. Franciszka umieszczony w dolnym kościele czy krzyż z San Damiano, którego zarys pojawia się na stropie dolnej części świątyni. Pięć wież ma symbolizować pięć ran Chrystusa Ukrzyżowanego. Chrzcielnicę usytuowano w górnym kościele, dokładnie nad symbolicznym grobem św. Franciszka.
ASYŻ W TYCHACH
Przestrzeń między kościołem a zabudowaniami klasztornymi tworzą wąskie uliczki, przywołujące atmosferę atmosferę średniowiecznego Asyżu. Głównymi materiałami wykorzystanymi w budowie są jasny kamień – dolomit pochodzący z kamieniołomu w Libiążu – oraz beton, częściowo barwiony na czerwono, grafitowo-czarno i brązowo, co nawiązuje do umbry, charakterystycznego koloru ziemi Umbrii, regionu, w którym leży Asyż. Dużym wyzwaniem konstrukcyjnym była zaprojektowana przez Niemczyka drewniana więźba dachowa, przykrywająca rozległą przestrzeń górnego kościoła. Jej ciężar został przeniesiony na ganek obejścia modlitewnego, łączący pięć wież. Od wnętrza złożoną konstrukcję osłania strop wykonany z gładkich desek, w którego najwyższym punkcie pozostawiono trójkątny otwór symbolizujący Oko Opatrzności.
ETAP ZA ETAPEM
Kościół budowany jest etapami od 2000 roku i do dziś pozostaje jedną z najbardziej rozpoznawalnych inwestycji sakralnych w regionie. Dnia 4 maja 2026 roku minęła 26 rocznica rozpoczęcia budowy kościoła i klasztoru, a przez długi czas budowy świątynia często określana jest jako tyska Sagrada Familia. Po śmierci Stanisława Niemczyka w 2019 roku, prace kontynuowali Anna i Robert Wojteccy. Nad realizacją inwestycji czuwali kolejni franciszkanie, w tym ojciec Wawrzyniec Jaworski, który do października 2024 roku prowadził budowę oraz ojciec Robert Makulski, który odpowiada za realizację inwestycji z ramienia prowincji zakonnej.
Parafia od początku swojego istnienia pełni ważną rolę społeczną i kulturalną – organizowane są liczne wydarzenia religijne, koncerty, pikniki rodzinne, półkolonie dla dzieci oraz słynna Żywa Szopka, która każdego roku przyciąga mieszkańców Tychów i okolic. Wspólnota angażuje się również w działalność charytatywną i edukacyjną, tworząc miejsce otwarte dla wszystkich wiernych.
Wyświetl większą mapę
