Julia Wrona
Chomiczy symbol Jaworzna z misją ochrony
Jaworzno, podobnie jak Wrocław z krasnalami czy Katowice z bebokami, przyjęło chomika europejskiego jako swojego nieformalnego maskotę. To nie przypadek – chomik ten jest gatunkiem krytycznie zagrożonym i pełni rolę parasolową w ekosystemie, co oznacza, że jego ochrona przekłada się na ochronę innych gatunków i siedlisk.
Już od ponad dekady miasto realizuje program ochrony chomika europejskiego, obejmujący m.in. wsiedlenia, monitoring, edukację ekologiczną i współpracę z rolnikami oraz naukowcami. Dzięki wsparciu WFOŚiGW oraz partnerom takim jak UAM w Poznaniu, UR w Krakowie czy Towarzystwo „Salamandra”, Jaworzno zdołało wysiedlić setki chomików i prowadzić działania na obszarze kilkuset hektarów.
Figurki jako edukacja i tożsamość miasta
Założenie „chomiczego szlaku” to sprytny pomysł – łączy element zabawy z edukacją i promocją lokalnej przyrody. Każda figurka chowająca się w różnych częściach miasta opowiada inną historię i zachęca mieszkańców do spaceru, refleksji i zrozumienia, czym jest ochrona gatunków.
Na przykład:
• Chomik w rogatywce — strzeże dziedzictwa Byczyny.
• Chomik z maseczką — symbol czasów pandemii i lokalnej biblioteki.
• Chomik przy kapsule czasu z klepsydrą — refleksję nad przeszłością i przyszłością miasta.
• Chomik z sadzonką — w Plantach, w duchu ekologii.
• Chomik muzealnik — przy Muzeum Miasta Jaworzna, zachęca do poznawania historii.
Chomicza rodzina z rosnącym składem
Szlak zaczynał się skromnie – pierwsze figurki pojawiły się w okolicach Byczyny i Rynku. Z czasem przybywały nowe: chomik z parasolką, elektryk, kolejarz, muzealnik, górniczy Fedruś – każdy z lokalnym charakterem.
W sierpniu 2025 roku odsłonięto już dziesiąty chomik – tym razem w duecie, symbolizujący 20-lecie partnerstwa Jaworzna z węgierskim miastem Szigethalom. Postacie te nawiązują do przysłowia „Polak, Węgier – dwa bratanki, i do szabli, i do szklanki”.
Uroczystość odsłonięcia uświetnili prezydent Jaworzna Paweł Silbert oraz burmistrz Szigethalom László Faki. Dla nich te figurki są trwałym symbolem współpracy i wzajemnego szacunku między miastami.
Symbolika i znaczenie chomiczego szlaku
Małe, odlane w brązie figurki mają ogromne znaczenie. Są:
• Edukacyjne – uczą szacunku do zagrożonych gatunków i pokazują, że ochrona przyrody może być lokalna i aktywna.
• Integrujące społeczność – angażują dzieci, mieszkańców, turystów; stanowią pretekst do spotkań, spacerów, wspólnego odkrywania.
• Kulturowo-historyczne – każda figurka opowiada kawałek lokalnej opowieści – od przemysłu, przez historię, po ekologiczne wartości.
• Międzynarodowe – najnowszy chomik – para symbolizuje partnerstwo i przyjaźń ponad granicami.
Spacer przez Jaworzno pełen opowieści
Zaplanowanie spaceru w poszukiwaniu chomików to świetny pomysł nie tylko na zaangażowanie rodzin. Taki spacer obfituje w historie — od dawnej kultury, przez przemysł górniczy (Fedruś), aż po ekologiczne przesłania. To także zachęta dla innych miast: dbajmy o przyrodę w kreatywny sposób, twórzmy symbole, które zostają w pamięci.
Chomiczy szlak w Jaworznie to coś więcej niż tylko zbiór uroczych figurek – to narracja o naturze, kulturze, historii i współpracy. Małe chomiki uczą nas, że nawet najbardziej zagrożone stworzenia mogą stać się ambasadorami ekologii, a lokalna tożsamość najciekawiej przedstawia się poprzez łączenie tradycji, edukacji i dużej dawki czułego humoru.
Wyświetl większą mapę
