Dawid Kudełko
Historia cmentarza hutniczego sięga początków XIX wieku, wtedy też przemysł hutniczy i górniczy dynamicznie rozwijały się na terenach Górnego Śląska. Gliwice były jednym z najważniejszych ośrodków przemysłowych – Królewska Huta Gliwicka czy zakłady metalurgiczne – to w okól nich kształtowała się społeczność robotnicza. W 1808 roku zarząd Królewskiej Odlewni Żeliwa podjął decyzję o powstaniu cmentarza jako miejsca, w którym chować będzie się osoby zasłużone dla przemysłu w Gliwicach związane z odlewnictwem oraz hutnictwem.
Piękno w smutku
Chowano na nim głównie osoby wyznania ewangelickiego, ale również katolików. Na nekropolii spoczywa wiele znanych osobistości dla gliwickiego i górnośląskiego przemysłu, m.in. John Baildon, który uważany był za ojca współczesnego hutnictwa. W okresie II wojny światowej spoczywać tu mieli więźniowie obozu koncentracyjnego, na terenach odlewni, a ostatni pochówek miał miejsce 10 maja 1949 roku. Po II wojnie światowej, wraz z reorganizacją zakładów przemysłowych i napływem nowych mieszkańców, znaczenie cmentarza hutniczego zaczęło stopniowo maleć. Późniejsza stopniowa dewastacja wynikająca z powodów ideologicznych i nacjonalistycznych mocno zmieniła cmentarz. W XXI wieku cmentarz jest stopniowo rekonstruowany przez wysiłek społeczny.
Cmentarz hutniczy w Gliwicach to miejsce wyjątkowe na tle innych nekropolii regionu. Specyfika związana z robotniczym charakterem rożni się od innych cmentarzy. Nagrobki na cmentarzu hutniczym cechują się prostotą a wiele z nich wykonano z surowych materiałów, często żeliwa i kamienia. Charakterystycznymi są występujące młoty, koła zębate czy motywy krzyży oraz prostych ornamentów. Takie symboliczne detale nawiązują do silnej tradycji i przypominają o losach robotników
Nowe życie
Pod koniec XX wieku miejsce to było znacząco zaniedbane i zapomniane przez wielu. Znaczna część nagrobków uległa zniszczeniu. Działania lokalnych historyków i pasjonatów przemysłu zwróciły uwagę na jego wartość kulturową Na przełomie XX i XXI wieku rozpoczęto prace porządkowe oraz konserwatorskie. Obecnie cmentarz hutniczy w Gliwicach uznaje się za zabytek dziedzictwa przemysłowego. Wpisując się tym samym w szeroki nurt ochrony dziedzictwa industrialnego Górnego Śląska, obecnie pełniąc przy tym funkcję historyczną będąc świadectwem losów społeczności robotniczej, edukacyjną będąc miejscem historii oraz kulturową jako miejsce refleksji nad ówczesnym życiem robotników przemysłu na Śląsku. Cmentarz hutniczy w Gliwicach można postrzegać nie tylko jako miejsce spoczynku, ale również jako symbol historii industrializacji. W skromnych nagrobkach ukryte są losy osób, które przyczyniły się do gospodarczej potęgi Śląska. Stanowi to przykład przestrzeni pamięci związanej z przemysłem oraz ciężką pracą fizyczną.
Wyświetl większą mapę
